W przypadku jednoznacznej diagnozy wspomnianego rozstępu (w ciąży lub po porodzie), zaleca się pacjentkom ograniczenie czynności, które angażują tłocznię brzuszną. Zwraca się uwagę na wykonywanie podstawowych czynności. Ważne jest, aby prawidłowo wstawać z łóżka (poprzez leżenie bokiem), czy wykonywać czynności wymagających schylenia się -nie poprzez zgięcie całego tułowia (podnoszenie)- ale na zgiętych stawach kolanowych.

                  Bardzo ważna jest także modyfikacja typowych ćwiczeń mięśni brzucha [1-4]. Należy wyeliminować aktywność angażującą podczas treningu mięśnie skośne brzucha (są połączone powięziowo z mięśniami prostymi brzucha a ich przyczepem końcowym jest kresa biała) [5]. Generalnie, ćwiczenia czy aktywności dnia codziennego, które wywołują widoczne uwypuklanie się brzucha w linii pośrodkowej, powinny być czasowo wyeliminowane lub unikane. Należy zwrócić uwagę na prawidłowy dobór ćwiczeń- w przypadku diagnozy rozstępu mięśni prostych brzucha-, gdyż zbyt intensywna aktywność w okresie połogu, może powodować pogłębienie się problemu.

                Ćwiczenia, jakie wprowadza się, zależą od wielkości rozstępu oraz postępów w terapii. Należy zaznaczyć, że rozciągnięte włókna kresy niestety nie ulegną skróceniu całkowicie. Istotne jest w takim przypadku, by brzegi mięśni prostych zbliżyły się do siebie jak najbardziej. Często kobiety pytają, po co w takim przypadku robi się jakieś dziwne ćwiczenia na piłce, które na pierwszy rzut oka nie mają nic wspólnego z mięśniami brzucha… W terapii rozstępu ważne jest wprowadzenie ćwiczeń, które aktywują mięsień poprzeczny brzucha, by móc zabezpieczyć powłoki brzuszne oraz odzyskać stabilizację odcinka lędźwiowego kręgosłupa.

                   Należy uzbroić się w cierpliwość. Jeśli rozstęp mięśni brzucha został w miarę wcześnie zdiagnozowany, terapia w zależności od wielkości problemu może trwać niekiedy trzy miesiące, lub nawet rok. Jednakże bardzo ważne jest, by nie odkładać tego problemu na później, gdyż czas odgrywa bardzo ważną rolę.

1. Bursch S. G. Interrater reliability of diastasis recti abdominis measurement. Phys. Ther., 1987, 67, 7, 1077-1079.

2. Gilleard W. L., Brown J. M. Structure and function of the abdominal muscles in primigravid subjects during pregnancy and the immediate postbirth period. Phys. Ther., 1996, 76, 7, 750-762.

3. Nobel E. Essential exercises for the childbearing Year, ed. 4. New Life Images, Harwich (MA), 1995, 81-105.

4. Rote B. The pregnant exerciser. American Fitness, 1995, 13, 1, 24-30.

5. Van de Velde T. The thoracic spine, [w:] L. Ombregt i wsp. (red.) A system of orthopaedic medicine, ed. 2. Saunders Company, London 1997, 413-415.

             Do rozstępu mięśni prostych brzucha dochodzi najczęściej w ostatnim trymestrze ciąży. Najbardziej obrazowo ujmując, jest to rozejście się obu mięśni prostych na boki w obrębie kresy białej (mocne pasmo włókniste o długości około 33 cm i szerokości co najmniej 10 mm, biegnące od wyrostka mieczykowatego do spojenia łonowego) [1-4]

              Na skutek zwiększonego wydzielania hormonów w trakcie ciąży (relaksyny i elastyny, które zmiękczają tkankę łączną), kresa biała może ulec zwiotczeniu i poszerzeniu [5-7]. Bardzo często po porodzie mięśnie proste nie zawsze samoistnie powracają do prawidłowego położenia. Pozostają one znacznie osłabione, a ich funkcja jest zaburzona, co może prowadzić do nieprawidłowej postawy ciała i przewlekłych bólów krzyża.

                Kobiety chcące wrócić do formy z przed ciąży, często ambitnie podejmują aktywność fizyczną, by zrzucić „wystający brzuszek”. Skutki takich działań są mierne a nieprawidłowo wykonywane ćwiczenia pogłębiają opisany rozstęp.

                    Nie każda kobieta narażona jest na wystąpienie tego typu patologii. Do czynników ryzyka wystąpienia rozstępu mięśni prostych brzucha zaliczamy:

/ duży płód,

/ duża ilość wód płodowych,

/ ciąża mnogą,

/ nadmierna praca mięśni brzucha w ostatnim trymestrze ciąży,

/ otyłość,

/ zbyt intensywne parcie przy zamkniętej głośni podczas drugiego okresu porodu,

/ kolejne ciąże [5, 8-10],

Dlaczego rozstępu nie należy lekceważyć?

                Zastanawiacie się, dlaczego ważna jest interwencja w przypadku, gdy jesteśmy w „grupie ryzyka” wystąpienia rozstępu. Mimo, że zaburzenia w postaci zwiotczenia i rozciągnięcia kresy białej, nie dają dolegliwości bólowych [5-8], to prawidłowe napięcie wspomnianych mięśni, zapewnia utrzymanie narządów jamy brzusznej na odpowiedniej wysokość oraz powoduje właściwy nacisk trzewi na okolicę lędźwiową kręgosłupa. Dzięki temu, fizjologiczna lordoza lędźwiowa nie ulega pogłębieniu a miednica nie kieruje się w stronę przodopochylenia [11]. Jeśli dojdzie do rozstępu mięśni prostych brzucha funkcje te mogą zostać zaburzone, prowadząc do utrwalenia nieprawidłowej postawy ciała i w konsekwencji do występowania przewlekłych bólów krzyża [5, 6, 8]. W przypadkach skrajnych może pojawić się przepuklina i przemieszczenie się do niej narządów jamy brzusznej [5, 6, 8]. Koniecznością w takim przypadku jest leczenie operacyjne [9].

1. Boss N., Jäckle R. Hexal: podręczny leksykon medycyny, wyd. 2. Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław 1996, 605

2. Reicher M. i wsp. Anatomia ogólna. Kości, stawy i więzadła, mięśnie, [w:] A. Bochenek (red.) Anatomia człowieka, t. 1., wyd. 7. WL PZWL, Warszawa 1999, 710-711.

3. Rohen J. W. Anatomia topografi czna. Repetytorium dla lekarzy i studentów, wyd. 2. WL PZWL, Warszawa 1972, 149-153.

4. Urbanowicz Z. Podstawy anatomii człowieka, t. 1. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2000, 299.

5. Boissonnault J. S., Blaschak M. J. O. Incidence of diastasis recti abdominis during the childbearing year. Phys. Ther., 1988, 68, 7, 1082-1086.

6. Bursch S. G. Interrater reliability of diastasis recti abdominis measurement. Phys. Ther., 1987, 67, 7, 1077-1079.

7. Gilleard W. L., Brown J. M. Structure and function of the abdominal muscles in primigravid subjects during pregnancy and the immediate postbirth period. Phys. Ther., 1996, 76, 7, 750-762.

8. Nobel E. Essential exercises for the childbearing Year, ed. 4. New Life Images, Harwich (MA), 1995, 81-105.

9. Gonzalez-Ulloa M. Abdominal wall disfi gurement. Annals of Plastic Surgery, 1980, 4, 5, 357-369.

                 Najstarsze zapiski, dotyczące praktyk aromaterapeutycznych, wykorzystujące jej właściwości lecznicze, pochodzą z czasów sumeryjskich (ok. 3000 lat p.n.e.) i dotyczą receptur różnych mieszanek roślinnych.

WŁAŚCIWOŚCI AROMATERAPII

                  Olejki esencjonalne przywracają równowagę kwasowo-zasadową. Są to substancje o najbardziej kwaśnym pH, bardziej niż soki żołądkowe, czy kwas glikolowy. Badania dowiodły, że komórki żyjące w środowisku zasadowym regenerują się wolniej, co za tym idzie starzeją się szybciej. Regeneracja komórkowa skóry w wielkim stopniu zależy także od naszego stanu emocjonalnego i wieku biologicznego. Dlatego nasza uroda nie tylko zależy od tego, jakie kremy stosujemy ale od impulsu życia i od naszego stanu psychicznego. Nie jest żadną nowością, że osoba radosna i optymistyczna szybciej regeneruje siły witalne i łatwiej wychodzi z chorób, niż osoba pesymistyczna i smutna.

Czym jest olejek eteryczny?

              Eteryczny” oznacza w języku greckim „bezkres nieba” – dając tym samym określenie właściwości olejków. Olejki eteryczne, to substancje lotne, otrzymywane między innymi poprzez proces destylacji roślin leczniczych. Aromaterapia jest sztuką ich używania. Pomaga w profilaktyce zdrowia, pielęgnacji urody i osiąganiu dobrego samopoczucia. Prawdziwy olejek eteryczny jest złożony z kilkuset składników. Na świecie znanych jest około 150 różnych olejków eterycznych.

Przeciwwskazania do zabiegu aromaterapeutycznego

Przypadki, kiedy nie wolno wykonać zabiegu:

/ żylaki podudzia

/ zakrzepica

/ zakażenia/ rany skóry

/ choroby zakaźne przebiegające z wyskoką temperaturą

/ nowotwory

Nie jest wskazane wykonywać masażu u osób chorych na serce i po operacjach. W przypadku osób z padaczką, wymagana jest konsultacja lekarska.

Ostre dolegliwości związane z kręgosłupem, często uniemożliwiają wykonywanie czynności dnia codziennego, obniżając komfort życia. Z czasem ból przechodzi w stan przewlekły, stając się źródłem dyskomfortu psychicznego.
Nie warto zwlekać. Wachlarz możliwości walki z bólem, jakie daje współczesna fizjoterapia, jest ogromny a procedury można wdrożyć na każdym etapie trwających dolegliwości w zależności od przyczyny bólu.

Aloesowy zabieg modelujący- wygładzający / połączenie masażu bańką chińską i siły aloesu

                   Na temat cellulitu napisano już wiele publikacji. Autorzy zgodnie przyznają, że jedną z przyczyn jego powstawania jest zaburzenie przemiany materii w tkance łącznej oraz podskórnej tkance tłuszczowej. Kiedy transport zbędnych produktów przemiany materii zostaje zachwiany, toksyny kumulują się w tkance tłuszczowej, czego efektem są miejscowe stany zapalne, rozrost komórek tłuszczowych i powstawanie bolesnych nierówności.

                  W trosce o piękną i wolną od toksyn skórę, stworzyliśmy dla Was zabieg, stanowiący połączenie masażu bańką chińską i składników aktywnych zawartych zestawie Tonizującym Zestawie Aloesowym. To znakomite narzędzie do walki z cellulitem lub skórą, która po szybkiej redukcji wagi straciła swoją jędrność.

                  Ze względu, na kilka następujących po sobie etapów, cały zabieg trwa ok. 100 minut (w zależności od powierzchni poddanej zabiegowi)

I faza /wstępna/ oczyszczanie:

                  W pierwszym etapie, specjalnie przygotowaną myjką z włókien luffy dyniowatej, oczyszczamy i przygotowujemy skórę do właściwej części zabiegu.

II faza/ masaż bańką chińską/

                   Pierwsza część fazy właściwej tonizacji, ma na celu zwiększenie przekrwienia tkanek i poprawę krążenia oraz przyspieszenie miejscowego metabolizmu, aby zmaksymalizować proces wnikania substancji aktywnych zawartych w kremie tonizującym i aloesowym kremie pielęgnacyjnym, nakładanych w kolejnych częściach rytuału.

III faza /aplikacja aloesowego kremu tonizującego/

                   Na tym etapie rozpoczyna się właściwy proces tonizacji. Dzięki zawartym w kremie składnikom aktywnym (pieprz turecki i olejek cynamonowy) dochodzi do głębokiego rozgrzania tkanek.

Należy zaznaczyć, że nie nakłada się produktu na szczególnie wrażliwe partie ciała (twarz, piersi) lub świeżo depilowaną/ goloną skórę (składniki mogą wywołać wówczas silne podrażnienie).

IV faza /nałożenie folii/

                  Partie ciała, na które został naniesiony krem tonizujący owijamy folią.

V faza /Aplikacja aloesowego kremu pielęgnacyjnego/

               Ostatnia faza ma na celu uzupełnienie całego procesu i maksymalizację wyników poprzez dodatkowe pobudzenie krążenia a za razem odżywienie i nawilżenie skóry poddanej zabiegowi.

                Połączenie, od lat stosowanego w walce z cellulitem, masażu bańką chińską oraz Aloesowego Zestawu Tonizującego zawierającego liczne składniki aktywne, oferuje nie tylko powierzchowne korzyści. Zabieg ma charakter nie tylko ujędrniający, ale także odżywczy i oczyszczający, ze względu na poprawę ogólnego krążenia.

Rysunek 1. Źródło: skrypt szkoleniowy FRSB: Tensegrity Spine, fotografia dzięki uprzejmości Toma Flemonsa: www.intentiondesigns.com

Tensegracja?

Omawiając koncepcję tensegracji, waściwe będzie porównanie kręgosłupa do masztu tensegracyjnego (rysunek 1).  Zarówno maszt jak i kręgosłup muszą posiadać element rozporowy- kości oraz elementy łączące- elastyczne. Z przodu kręgosłupa części kostne- trzony kręgów- „pływają” nad krążkiem międzykręgowym znajdującym się pod nim. Część tylną, stanowią liczne wyrostki odchodzące od łuku nerwowego, które są miejscem przyczepu mięśni i więzadeł.

Wspomniane wcześniej elementy elastyczne, stanowią swojego rodzaju „podpórki”, dzięki którym każdy następny kręg może zwisać z górnej części ścianki stawu kręgu poniżej. O tym jak bardzo elastyczna lub w jakim stopniu sztywna, jest konstrukcja naszego kręgosłupa, przesądza stopnień napięcia „łączników”. Decydujące znaczenia mają elementy elastyczne gdyż, determinują równowagę między strukturami, stanowiąc podstawę całego modelu tensegracyjnego. Przecięcie jednej z linek, spowoduje zaburzenie funkcjonowania całości.

Przedstawiony w dużym uproszczeniu model tensegracji, opiera się na możliwości odizolowanego zrównoważenia podpórek kompresyjnych- kręgów- poprzez pracę w morzu napięcia elementów elastycznych- mięśni i więzadeł [1,2,3].

Dlaczego wybrać się na sesję terapeutyczną ?

Kręgosłup na skutek licznych przeciążeń spowodowanych między innymi niefunkcjonalnymi ułożeniami, urazami, wadliwymi wzorcami postawy czy brakiem elastyczności tkanek, często daje niejasne objawy stanowiące duże wyzwanie dla terapeuty. Celem sesji w oparciu o model tensegracji, jest uwolnienie klienta od dolegliwości, poprzez odtworzenie naturalnych, zrównoważonych krzywizn, maksymalne przywrócenie stosunków między przednią a tylną stroną ciała, redukcja różnego rodzaju zgięć bocznych oraz rotacji.

Często jednak pierwotna przyczyna nie leży bezpośrednio w kręgosłupie. Dlatego nierzadko wymagane jest zrównoważenie relacji między miednicą a klatką piersiową oraz klatką piersiową a obręczą barkową. Jeśli to konieczne, należy także uwolnić oddech.

Procedury terapeutyczne i samo badanie uwzględniające teorię tensegracji, jest niezwykle mozolne a poszukiwanie przyczyny zaburzeń, czasochłonne. Jednak dzięki precyzji, pracy w różnych płaszczyznach oraz angażując w proces terapeutyczny klienta, można osiągnąć zaskakujące rezultaty.

1. Skrypt szkoleniowy- FRBS Tensegracja Kręgosłupa, Anatomy Trains, HANDSON, Kraków 2016

2. Mikołajczyk A., Kocięcki M., Zakulkiewicz A., Listewnik M., Grębska M.: Zastosowanie koncepcji tensegracji kręgosłupa w manipulacjach wg Stecco, Rocznik PAM, Szczecin 2014, 60, 2, 59–64

3. Myers T.: Taśmy anatomiczne. DB Publishing, Warszawa 2010, 22–54.

W dniach 22- 24. 04 miałam przyjemność uczestniczyć w szkoleniu dotyczącym rozluźniania powięziowego dla równowagi strukturalnej. Tematem przewodnim tej części FRSB była tensegracja kręgosłupa. Głównym instruktorem, który wprowadził grupę w koncepcję tensegracji, był Michael Wastson, certyfikowany nauczyciel anatomii funkcjonalnej, jogi oraz Pilates. W trakcie kilkunastu przepracowanych z nami godzin, Michael, położył ogromny nacisk nie tylko na techniczne aspekty związane z rozluźnianiem powięziowym, ale także wielokrotnie potwierdzał fundamentalne znaczenie świadomości ciała i jego funkcji bazując na dokładnym zrozumieniu anatomii.

Przepracowany cały weekend. Znakomita atmosfera. Wiele nowych technik. Dużo powtórek. Większa świadomość. Czego można spodziewać się, po sesji terapeutycznej w oparciu o tensegrację? Szczegóły? Wkrótce!

Niespecyficzne bóle kręgosłupa/ Bóle krzyża/ Low Back Pain 

Bólem krzyża przyjęto nazywać, każdą dolegliwość, która jest zlokalizowana w dolnej części pleców lub wywodzi się z tej okolicy a promieniuje do pośladków lub kończyny dolnej, jedno lub obustronnie [1].

Bóle kręgosłupa dzielą się na specyficzne, gdzie przyczyna jest wyraźnie określona i często jest to choroba lub uraz. W przypadku bólu o charakterze niespecyficznym nie wykazuje się żadnych zmian w obrębie kręgosłupa, oprócz zwyrodnieniowych. W kategorii specyficznych, wyróżnia się między innymi bóle związane z dyskopatią, która powoduje ucisk na korzeń. Również częstymi przyczynami specyficznego bólu kręgosłupa są choroby reumatyczne, stany zapalne, wady kręgosłupa, urazy, nowotwory, mięśniobóle oraz inne choroby mięśni [1,2].

Badania donoszą, że problem niespecyficznych bólów kręgosłupa, dotyczy osób w różnym wieku a jego procent występowania w poszczególnych grupach wiekowych jest zróżnicowany. Szacuje się, że ok 75- 80% populacji doznaje bólu odcinka lędźwiowego i jest to druga w kolejności (zaraz po infekcjach górnych dróg oddechowych) przyczyna wizyt u lekarza rodzinnego [3]. Należy mieć na uwadze, że liczby te podawane są przez różnych autorów, a rzeczywisty problem dotyczy znacznie większego odsetka populacji, zarówno mężczyzn jak i kobiet. Wykazano również, że u ponad 90% chorych z ostrym bólem i 70% z przewlekłym nie stwierdza się żadnych zmian, lub są to tylko zmiany o charakterze zwyrodnieniowym [1].

Dolegliwości o charakterze niespecyficznym, mogą pochodzić z elementów kostnych, stawowych, więzadłowych, mięśni i nerwów oraz mogą mieć podłoże psychiczne [2]. Udowodniono, że bolesność lędźwiowego odcinka kręgosłupa koreluje z nadmiernym napięciem mięśni zginaczy podudzia a także słabym napięciem prostowników stawu kolanowego. Nie wykazano związku między nadmierną ruchomością zgięciową odcinka lędźwiowego kręgosłupa a bólem tej okolicy. Jednakże takie korelacje istnieją w przypadku zmniejszonej ruchomości tego odcinka. Zaobserwowano, że zmniejszona siła mięśni dolnego odcinka kręgosłupa może predysponować, do wystąpienia bolesności w obrębie odcinka lędźwiowego. Jak powszechnie wiadomo, również długotrwałe utrzymywanie pozycji siedzącej jest przyczyną dolegliwości dolnej części kręgosłupa. Uważa się także, że czynniki psychospołeczne oraz depresja i czynniki emocjonalne mogą mieć istotne znaczenie w związku z występowaniem bólu kręgosłupa o charakterze niespecyficznym [3].

Powięź a dysfunkcje narządu ruchu

Odbiegając od tematu kręgosłupa, kilka słów wyjaśnienia: co to jest powięź i jaki jest sens pracy z powięziami, jeśli problem niespecyficznego bólu kręgosłupa dotyczy właśnie mnie?

Powięź to struktura łącznotkankowa, która oddziela, nadaje formę oraz otacza w ludzkim ciele każdy mięsień, organ czy nerw tworząc sieć, która łączy elementy wewnątrz ciała w spójny układ.
Jest złożona w ok. 68% z wody. Układa się w 3 warstwy (powierzchowną, głęboką i mięśniową). Posiada zdolność kurczenia się. Dysponuje dużą pojemnością kumulowania energii kinetycznej. Jest unerwiona ok. 6 razy bardziej niż mięśnie (Mitschell u. Schmidt, 1977)[4], a znacząca większość receptorów czuciowych znajduje się w warstwie powierzchownej…  Należy zaznaczyć, że to jedynie wybrane informacje dotyczące tej niezwykłej sieci, a szczegóły z dziedziny morfologii czy biomechaniki powięzi na bieżąco są aktualizowane.
W przypadku wrodzonych wad, na skutek niewłaściwych nawyków ruchowych, utrwalonych nieprawidłowych wzorców postawy, urazów, stresu emocjonalnego czy innych czynników, w pewnym miejscu naszego narządu ruchu dochodzi do przeciążenia. Często w dzisiejszych czasach, tą częścią najbardziej problematyczną, gdzie kumulują się napięcia a także przenoszone są przeciążenia z  innych elementów narządu ruchu, jest właśnie kręgosłup i okoliczne tkanki.  Na skutek wymienionych wcześniej nieprawidłowości, dochodzi do lokalnego wzrostu napięcia. Podwyższenie tonusu powoduje wolniejsze odprowadzanie produktów przemiany materii oraz zmniejszone zaopatrzenie tkanek w tlen. Dochodzi do niedokrwienia, stanu zapalnego i bólu, który ogranicza ruchomość. Prowadzi to do jeszcze większego bólu, a stan podostry przechodzi w końcu przewlekły w konsekwencji czego tkanki podlegają ciągłemu podrażnieniu.  Kolejnym etapem jest segmantarne uwrażliwienie na poziomie rdzenia kręgowego. Podwyższa się aktywność komórek żernych, makrofagów i fibroblastów. Tkanka łączna rozrasta się oraz i zwiększa się jej ilość, czego konsekwencją są nieprawidłowe połączenia w systemie powięziowym [5,6].

Na ratunek: terapia mięśniowo- powięziowa zorientowana na funkcję.

Istotą tej metody jest usuwanie powstałych nieprawidłowości między powięzią a strukturami otoczonymi przez nią i z którymi jest zintegrowana. Przywrócenie prawidłowej funkcji oraz zniwelowanie bólu w obrębie narządu ruchu, następuje dzięki zastosowaniu manualnych technik skupionych na taśmach anatomicznych, gdzie wykryto nieprawidłowości w obrębie układu mięśniowo- powięziowego. Zabieg mający na celu przywrócenie elastyczności czy ślizgu między strukturami oraz prawidłowego rozmieszczenia włókien budujących układ, wiąże się z mniejszym lub większym odczuwaniem bolesności.

1. Domżał T. M: Przewlekłe nieswoiste bóle krzyża- stara dolegliwość czy nowa choroba neurologiczna?, Polski Przegląd Neurologiczny 2007; 3 (4): 216–227
2. Domżał T. M.: Neurologiczne postępowanie w bólach krzyża- standardy i zalecenia,
   Pol. Przegl. Neurol 2010;6(2): 59-69.
3. Dobosiewicz K.: Niespecyficzny ból kręgosłupa u dzieci i młodzieży- uwarunkowania biomechaniczne, neurofizjologiczne oraz psychospołeczne, Neurologia Dziecięca, 2006 (15): 51-56
4. Muller D., Schleip R.: Fascia Oriented Training, ISA Yearbook 2011
5. Schleip M.: Active Fascial Concractilly, Medical Hypothesis 2005 (65): 273- 277
6. Schleip R., Findley T., Chaitow L., Huijing P.A: Badanie, profilaktyka i terapia dysfunkcji sieci powięziowej, Elsevier 2014